••sobota•, 05 •marca• 2011 09:11• |
?CI?GAWKA
DLA POCZ?TKUJ?CEGO GENEALOGA
Gdyby ka?da rodzina ?yj?ca w Polsce, odtworzy?aby swoj? histori? rodzinn?, to poznaliby?my szczeg?ow? histori?, obyczaje, zawody i tradycje panuj?ce na ziemiach zamieszkiwanych przez naszych przodkw.
Obecnie ku temu sprzyja moda na badania genealogiczne, a tak?e poprawiaj?ca si?, szybka dost?pno?? do aktw stanu cywilnego.
Rozpoczynaj?c badania genealogiczne, powinni?my w pierwszej kolejno?ci spisa? wszystkie dane o dziadkach i pradziadkach, uzyskane od ?yj?cych, najstarszych osb w naszej rodzinie, tj.:
- imiona i nazwiska,
- miejscowo?ci urodzenia, zgonu, ma??e?stwa, zamieszkania i towarzysz?ce temu dok?adne daty,
- wykonywane zawody, uko?czone szko?y,
- informacja o dzia?alno?ci przodkw podczas I i II wojny ?wiatowej,
- informacja o mo?liwym pochodzeniu najstarszych przodkw,
- istniej?ce stare fotografie,
- dane o emigracji do innych krajw,
- inne ciekawe, rodzinne historie.
Punktem wyj?cia do poszukiwa? genealogicznych s? akta stanu cywilnego, czyli akt urodzenia, zgonu, ma??e?stwa naszych pradziadw. Nale?y pami?ta?, ?e powy?sze akta s? przechowywane w USC przez 100 lat, po up?yni?ciu tego terminu s? przekazywane do w?a?ciwego terytorialnie Archiwum Pa?stwowego. Nie wszystkie akta, szczeglnie sprzed 1945 r. (znajduj?ce si? w parafiach), zosta?y przekazane do Archiww Pa?stwowych, Diecezjalnych, czy Archidiecezjalnych. Z w/w aktw pozyskamy podstawowe dane o naszych przodkach, ktre umo?liwi? dalsze poszukiwania.
Innym cennym ?rd?em s? koperty dowodowe, ktre znajduj? si? w Urz?dach Gmin, Miast miejscowo?ciach, w ktrych wydano dowd osobisty. W takich skrytkach oprcz fotografii, danych o miejscowo?ci i roku urodzenia, rodzicach mog? znajdowa? si? tak?e ankiety osobowe. Przyk?adowo takie ankiety zosta?y przeprowadzone zaraz po 1945 r., cz?sto znajduj? si? w nich informacje o ca?ej rodzinie przodka, a dok?adniej, co, gdzie i kiedy. Niestety cz??? kopert dowodowych zosta?a zniszczona.
Prowadz?c badania genealogiczne nale?y pami?ta?, ?e wielu miejscowo?ci nie ma ju? na mapie, a ich przynale?no?? terytorialna zmienia?a si? bardzo cz?sto na przestrzeni ubieg?ych lat. Zatem trzeba ustala? dok?adne nazwy miejscowo?ci i ich gmin, parafii dla szukanego przez nas okresu czasowego. Przez ponad 120 lat Polska by?a pod zaborami, wwczas sporz?dzano akta w wielu j?zykach, w?a?ciwych dla danego zaboru, jest to kolejne utrudnienie w poszukiwaniach. Z tego okresu trzeba t?umaczy? prawie wszystkie akta, dokumenty, w ktrych przekr?cano nazwiska i imiona.
Znaj?c pierwsz? prac? i miejscowo?? jej wykonywania przez przodka, zaraz po 1945 r., mo?emy wwczas prbowa? ustali?, czy w przedmiotowym zak?adzie pracy, w archiwum pracownikw, znajduje si? teczka naszego przodka, b?dzie to rwnie? bogate ?rd?o wiedzy.
W sytuacji gdy nasi przodkowie podczas wojen przebywali w r?nego typu obozach lub ich tak?e w nich mordowano, nie zaszkodzi napisa? do miejscowych i mi?dzynarodowych organizacji, np.: ITS Bad Arolsen. Uzyskane dane pozwol? okre?li? przebieg niewoli lub sposb wykonania i dat? mordu.
Zdarza si?, ?e nie mo?na ustali? aktw stanu cywilnego przodkw, ale znamy ich gmin? zamieszkania przed 1945 r. Cz?sto prowadzono rejestr mieszka?cw gmin, gdzie podawano ich daty urodze?, zawd i dane rodzicw. Nie jest to regu??, ale warto takie dane sprawdzi? w AP.
Bywa tak, ?e nie mo?na odnale?? danych o przodkach w linii prostej, ale znamy rodze?stwo, kuzynostwo pradziadw i by? mo?e dane o ich rodzinie (akta) doprowadz? nas do sukcesu w poszukiwaniach. Dobrze jest, gdy dana rodzina by?a dosy? zasiedziana w jednej miejscowo?ci, parafii, pozwoli to na ?atwiejsze poszukiwania w obr?bie jednej parafii. W odwrotnym przypadku poszukiwania staj? si? bardziej kosztowne i czasoch?onne.
Podczas poszukiwa? mo?na natrafi? na nazwiska, ktre brzmi? jak nazwy, przydomki szlacheckie i cz?sto wyst?puj? w wielu herbarzach. Nie jest niczym z?ym gromadzi? wszystkie dane o nazwisku przodkw (przyk?adowo dla porwnania, w przypadku odnalezienia bardzo starych akt przodkw), ale nale?y pami?ta?, ?e dawniej w obr?bie tej samej ziemi mieszka?a ludno?? o podobnych lub takich samych nazwiskach, bez wzgl?du na pochodzenie, stan maj?tkowy i miejscowo?? zamieszkania. Nazwiska mog?y tak?e zosta? zmienione omy?kowo podczas wpisywania ich do ksi?g lub uzyska?y charakterystyczne brzmienie, ktre by?o zwi?zane z prac? przodkw (przyk?adowo praca u szlachcica, w maj?tku o danej nazwie przyczyni?a si? do nadania nazwiska brzmi?cego jak szlacheckie).
Pawe? Wasiak Tychowo.