FOLWARK  KUPI? 

FOLWARK  SPRZEDAM

W 1825 roku minister skarbu Kr�lestwa Polskiego utworzy? Towarzystwo Kredytowe Ziemskie, czyli pierwsz? polsk? instytucj? bankow?, stowarzyszenie w?a?cicieli ziemskich Kr�lestwa Polskiego.

Celem utworzenia towarzystwa by?o odd?u?enie w?asno?ci rolnej, pomoc ziemianom w sp?acie zad?u?e?, jednak ten cel nie zosta? osi?gni?ty.

W okresie 90-letniego istnienia Towarzystwa suma po?yczek hipotecznych oraz ilo?? d�br, kt�re przyst?pi?y do Towarzystwa stale wzrasta?y. W 1836 r. w Towarzystwie zarejestrowano ponad 4 tys. d�br ziemskich obci??onych ??czn? kwot? przesz?o 38 mln rubli, a pod koniec XIX w. liczba d�br przekroczy?a 9 tys. z ??cznym obci??eniem hipotek na kwot? ponad 129 mln rubli.

W pocz?tkowych latach istnienia Towarzystwa warunkiem uzyskania po?yczki by? limit podatkowy r�wny kwocie 100 z?, co wyklucza?o udzielanie pomocy kredytowej ?redniej i mniejszej w?asno?ci szlacheckiej. Od 1888 r. dopuszczono do Towarzystwa w?a?cicieli mniejszej w?asno?ci, jedynym warunkiem by?o za?o?enie ksi?gi wieczystej. W tym przypadku obszar nieruchomo?ci (np. osady w?o?cia?skiej) musia? przekracza? 90 morg�w, a minimalna kwota udzielanej po?yczki wynosi?a 500 rubli.

W 1864 r. na terenie KP ukaza?y si? przepisy o wprowadzeniu reformy uw?aszczeniowej. Na ziemi dobrzy?skiej zasadniczy proces uw?aszczeniowy przebieg? w II po?owie lat 60-tych XIX w.

Utrata dotychczasowej darmowej si?y roboczej stworzy?a ca?kowicie now? sytuacj? w maj?tkach ziemskich. O ile wcze?niej pa?szczyzna w wi?kszo?ci zaspokaja?a potrzeby gospodarskie, to od jej zniesienia za ka?d? wykonywan? w folwarku prac? w?a?ciciel d�br musia? p?aci? odpowiednie wynagrodzenie. Og�lny brak kapita?u zosta?, wi?c spot?gowany niedostatkiem finans�w potrzebnych do op?acenia najmu oraz zakupienia dodatkowej ilo?ci maszyn i inwentarza, co wcze?niej dostarczali ch?opi w ramach sprz??aju. Z?ej sytuacji nie poprawi?o wynagrodzenie likwidacyjne, jako rekompensata za utracone na rzecz ch?op�w grunta. W przewa?aj?cej ilo?ci przypadk�w ca?e te sumy zosta?y od razu sp?acone dla Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Powy?sze okoliczno?ci doprowadzi?y do sytuacji, ?e og?oszenia prasowe o licytacjach organizowanych przez poszczeg�lne Dyrekcje Szczeg�?owe TKZ zajmowa?y kilka stron najpoczytniejszych gazet. Trudn? sytuacj? w tym zakresie na ziemi dobrzy?skiej w latach 80-tych XIX w. prezentuj? dane uj?te tabeli.

Dobra ziemskie z rypi?skiego i lipnowskiego dominowa?y w og?oszeniach o licytacjach organizowanych przez Dyrekcj? Szczeg�?ow? Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w P?ocku.

Dokonuj?c oceny tego stanu rzeczy trzeba powiedzie? o nadmiernym zad?u?eniu maj?tk�w ziemskich, gdy? przesz?o � d�br prywatnych korzysta?o z po?yczek udzielanych przez Towarzystwo. Udzielano ich na 28 lat z niskim oprocentowaniem na poziomie 4%. Raty kredytu sp?acano w dwukrotnie w ci?gu roku kalendarzowego, w czerwcu i grudniu. Jednak ci?g?e niedostatki finansowe w?r�d w?a?cicieli ziemskich powodowa?y zaleg?o?ci w terminowych sp?atach kolejnych rat.

Wystarczy?o zaleganie ze sp?at? dw�ch rat ?eby dyrekcja Towarzystwa wystawia?a na przymusow? sprzeda? w drodze licytacji zad?u?one dobra. W publikowanych og?oszeniach o licytacji uwzgl?dniano zar�wno kwot? zaleg?ych rat, podawano kwot? wywo?awcz? oraz wadium, kt�re musia? wp?aci? potencjalny uczestnik licytacji.

Nie wszystkie licytacje dochodzi?y do skutku, poniewa? ju? samo ukazanie si? og?oszenia prasowego mobilizowa?o w?a?cicieli do sp?aty zaleg?ych rat i tym samym powodowa?o uniewa?nienie og?oszenia o sprzeda?y.

W prezentowanym zestawieniu uj?to te? dobra, kt�re pomimo kilkukrotnych pr�b nie zosta?y sprzedane przez Towarzystwo z uwagi na brak oferent�w.

Ka?dy przypadek nale?y traktowa? indywidualnie.

 Redaktor, marzec 2014r.

Wykaz d�br z powiatu lipnowskiego i rypi?skiego, guberni p?ockiej, wystawionych do publicznej sprzeda?y przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w II po?. XIX w., opracowanie w?asne redakcji (Kliknij TU)