Wizytacja w Strzygach
••piątek•, 11 •grudnia• 2009 08:32• |
[188] Opis ko?cio?a parafialnego w Strzygach w dekanacie golubio- dulskim, powiecie lipnowskim, wojewdztwie p?ockim w czasie wizyty dekanalnej dnia 8 miesi?ca lipca roku 1817.
[188v] Erekcja ko?cio?a. Tytu?. Kolacja. Dzie? dedykacji. Odleg?o?? od pogranicznych.
Ko?ci? parafialny we wsi Strzygach pod tytu?em ?wi?tego Stanis?awa Biskupa i M?czennika wymurowany z kamienia i ceg?y roku 1162, a reperowany roku 1757. O konsekracji ani benedykcji ?adnej pewnej wiadomo?ci nie masz. Nale?y do kolacji W-o Mariana Cissowskiego. Ma na p?noc ko?ci? parafialny Osiek odleg?y^-mi li, na wschd ko?ci? parafialny ?wiedziebnia odleg?y 1 mil?, na po?udnie ko?ci? parafialny Rypin odleg?y-L mili, na zachd ko?ci? parafialny Radziki odleg?y ~ mili. Ko?cio?a filialnego nie masz.
[189] Stan budowli ko?cio?a. Cmentarz. Szpital. Zabudowanie pleba?skie.
Ko?ci? parafialny murowany, dachwk? pokryty, d?ugo?ci ?okci 36, szeroko?ci ?okci 18, posadzk? marmurow? w kwadratowe flizy wysadzony. Wie?a, na ktrej 3 wielkie dzwony, bez kopu?y w kwadrat murowana, potrzebuje nowej rynny i dachwek sztuk oko?o 100.
Cmentarz z 2 bramami i fortk? 1, woko?o wysokim murem obmurowny i na wierzchu muru dachwk? pokryty, na ktrym krzy? podczas ostatniej misji w r. 1800 d. 18 maja podniesiony. Na tym?e cmentarzu jest ko?nica podobnie? murowana i dachwk? pokryta. Cmentarz ten nie na osobnym miejscu, lecz przy ko?ciele jest. Ostatnie pochowanie ko?ci by?o po sko?czonej misji w r. 1800. Miejsca do grzebania dzieci niechrzczonych nie masz.
Szpital drewniany, dachwk? pokryty, sk?ada si? z 3 izb, w jednej mieszka organista z ?on? i dzie?mi, w drugiej dwch dziadw bez?ennych, w trzeciej dwie baby bezm??ne. Nadto jednego jeszcze dziada i jednej baby do liczby ubogich, pod?ug funduszu uczynionego przez W-o niegdy? s. p. Micha?a Cissowskiego, nie dostaje. Zamieszkali w szpitalu wzmiankowani ubodzypobieraj?regularnie rocznie wyznaczon?ordynari?na utrzymanie ?ycia, rwnie? odzie? i inne potrzeby, bez ?ebraniny tak w w?asnej jako i obcych parafiach.
[189v] Plebania drewianna, dachwk? pokryta, d?ugo?ci ?okci 27, szeroko?ci ?okci 15, o 3 izbach, w ?rednim stanie. Ogrodu owocowego nie masz lubo zasadzony przeze mnie w r. 1810, lecz drzewka, prcz sztuk 20, posch?y.
Stodo?a o 2 klepiskach, d?ugo?ci ?okci 60, szeroko?ci ?okci 20. Owczarnia ?okci 30 d?ugo?ci, a szerokosci ?okci 15. Stajnia pod jednym dachem z szpichrzem i wozowni? ?okci na d?ugo?? 40, a szeroko?? ?okci 15, potrzebuj? koniecznej w cwelach i dachu reperacji. Do przyrzeczonych cwelw, lubo na drzewo uzyskana jest asygnacja od W-o kolatora, sprowadzka jednak tego? drzewa niepodobna j est prawie sile samego proboszcza bez pomocy. Szopy osobnej dla umieszczenia byd?a i chleww nie masz, lecz tylko w stajni, ile obszernej, mie?ci si? jak mo?e inwentarz.
Domu dla organisty osobnego nie masz, mieszka jednak wygodnie, jako si? wy?ej namieni?o, w szpitalu.
[190v] Sprz?ty ko?cielne. Zakrystia.
O?tarzy jest 3. Pierwszy Przemienienia Pa?skiego za zas?on? a na zas?onie Matki Boskiej Niepokalanego Pocz?cia. Drugi ?wi?tego Miko?aja, a za zas?on? s. Rocha. Trzeci Matki Boskiej R?a?cowej. Utrzymane przyzwoicie, trzy obrusy na ka?dym.
Chrzcielnica drewnianna na postumencie drewniannym, z pokryw? takow?. Benedictio fontis by?a dnia 24 maja r. 1817. Olea ss. tego? dnia i roku odnowione.
Organy niewielkie, w roku 1808 kosztem proboszcza reperowane.
Tabernaculum drewianne, dobrze zamykane. Renovatio SS-mi Sacramenti uczynione by?o dnia 17 miesi?ca czerwca i co miesi?c, a letni?por? co dwa tygodnie odnawia si?, na co dla pami?ci sporz?dzona jest w zakrystii tablica. Puszka po okradzeniu ko?cio?a tylko jest mosi??na pobielana, a wewn?trz wyz?acana, na ktrej jest velum niebieskie. Relikwii ?adnych nie masz. Lampa przed Sanctissimum nie ci?gle goreje.
[191] Chor?gwi 4, ?a?obna 1, proporcw 4, obrazw do noszenia 2, ?awek wcale dobrych 8, konfensjona?w starych 2, d-o nowy 1, ambona nowa 1. Obrazy nie maj? nic obra?liwego.
Zakrystia.
Naczynia: monstrancja srebrna poz?acana 1, kielich bez pateny 1 srebrny, d-o z paten? 1 mosi??ny, trybularz 1 mosi??ny, ?dka 1 cynowa, kocio?ek 1 miedzianny, lichtarzy wi?kszych 18 cynowych, mniejszych 10 d-o, ma?ych 4 d-o, krzy? ma?y 1 cynowy, d-o wielkich 2 drewniannych, d-o ma?ych 3 d-o, portatelw na o?tarzach 3 marmurowych.
Aparaty: kapw bia?ego koloru 2, d-o czarnego koloru 2, ornatw bia?ego koloru 4, d-o czerwonego koloru 4, d-o czarnego koloru 4, d-o fioletowego koloru 1, d-o zielonego 1.
[19lv] Bielizna: albw 6, kom?y 4, komeszkw dla ch?opcw 2, humera?w 4, r?cznikw na o?tarze 21, obrusw na o?tarze 13, puryfikaterzy 46, korpora?w 6, firanek par 3. Inne sprz?ty: antepediw 4, baldachimw 2, umbrakulum 1, tuwalnia 1, ?a?obny ca?un 1, pokrycia o?tarzy 3, sukno na gradusy 1, dzwonkw u o?tarzy 3, tacek cynowych 2, ampu?ek cynowych 4.
Sygnaturka z dzwonkiem na wyniesionym nad dachem ko?cielnym miejscu, w dobrym stanie.
[192] Porz?dek nabo?e?stwa. Odpusty. Bractwo.
W dni ?wi?te i niedzielne ?piewany bywa r?aniec, litanie, pie?ni nabo?ne, modlitwy poranne, akty, pacierz, nauka przed msz? ?piewan?, aspersja, niekiedy procesja, a podczas mszy s. ?piewanej po Credo kazanie, w zdarzonech publicznech potrzebach suplikacje, na ko?cu Anio? Pa?ski. O godzinie 4-tej po po?udniu ?piewany bywa przez ksi?dza promotora r?aniec, litania i gdy si? lud zgromadzi nieszpory ?piewane i grane.
Ludzie, ktrzy by wcale nigdy nie bywali w ko?ciele lubo si? nie znajduj?, jest jednak niema?o takich, ktrzy cz??ci? z lenistwa, cz??ci? dla interesw sprawienia wybiegaj?c do ?ydami obsadzonego miasta Rypina, parafialne opuszczaj? nabo?e?stwo, od czego ich nie tylko nauki, kazania, ale i najmocniejsze nie s? zdolne odwie?? misje lub namowy duchowne.
1-wszy w roku odpust jest w dzie? Nowego Roku r?a?cowy. 2-gi w dzie? s o Stanis?awa Biskupa i M?czennika, w ktrym si? obchodzi titulus ecclesiae. 3-ci na s. Przemienienia Pa?skiego, to jest w niedziel? po tym?e ?wi?cie przypadaj?c?. A-ty na ?wi?ty Roch czyli znowu w nast?puj?c? po tym?e ?wi?cie niedziel?. 5-ty w niedziel? Naj?wi?tszej Matki Boskiej R?a?cowej.
[192v] Ludno?? parafii. Metryki. Akta cywilne.
|
Nazwisko
miejsc
|
dymy
|
doro?li
|
niedoro?li
|
og? ludno?ci
| |||||
|
do lat 7
|
do lat 16
| ||||||||
|
m??.
|
kob.
|
m??.
|
kob.
|
m??.
|
kob.
|
m??.
|
kob.
| ||
|
1. wie? Strzygi, w ktrej ko?ci? parafialny, dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego 2. wie? D?ugie dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a granic?1 3. wie? Sumin dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a granic?1 4. wie? Tadajewo dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a 1/4 granicy 5. wie? Warpalice dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a granic?1 6. wie? Tomaszewo dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a granic?1 7. wie? K?o?no dziedziczna WJP Mariana Cissowskiego, odleg?a od ko?cio?a granic 2 czyli 1/2 mili |
26
|
68
59
33
19
21
45 |
69
78
54
30
17
21
41
|
22
30
9
11
2
5
16
|
31
32
31
4
10
4
13
|
12
32
13
|
21
20
23
9
7
6
-
|
102
140
81
50
28
29
61
|
121
130
108
43
34
31
54
|
|
suma
|
137 |
323
|
310 |
95 |
125 |
73
|
86
|
441 |
521 |
U spowiedzi wielkanocnej by?o m??czyzn 330
niewiast 355
Metryki chrztu, ?lubw, pogrzebw porz?dnie utrzymane, zaczynaj? si? od roku 1720.
W roku zesz?ym 1816 urodzi?o si?: ch?opcw 23, dziewcz?t 18.
Proboszcz jest urz?dnikiem Stanu Cywilnego, ktry, lubo przed chorob? utrzymowa? porz?dnie akta, w chorobie za? utraciwszy ledwo nie ze wszystkim wzrok oczu, nie jest w stanie utrzymywania ich napotem uprasza o zwolnienie.
[194] Szko?a parafialna.
Dom na szko?? parafialn? lubo jest przybudowany do mieszkalnego domu J ks. promotora r?a?cowego przez s. p. W -o J Pna Juliusza Cissowskiego, dziedzica dbr Strzygi w r. 1806, w ktrej nauczycielem mia? by? wspomniany J ks. promotor, ile ?adnego nie maj?cy zatrudnienia, gdy jednak parafianie nie przyse?ali swych dzieci cz??ci? dla niedostatku odzie?y, cz??ci? dla nieznaniasi? na tem dobrodziejstwie, zatem dom ten osadzony jest od dworu komornikiem.
Szko?a akatolikw jest w wsi Tomaszewie, do ktrej si? wszyscy tej wsi mieszka?cy w dni swoje uroczyste i niedzielne na nabo?e?stwo schodz? i dzieci do szkolnika na ka?dy dzie? w zimowym czasie regularnie pose?aj?.
[195] Duchowie?stwo parafialne.
Proboszcz urodzi? si? w wsi Janowie parafii ?wiedziebie?skiej, w powiecie rypie?skim, w wojewdztwie p?ockiem a ziemi dobrze?skiej, dnia 21 miesi?ca listopada roku 1758. W szko?ach by? w Grudzi?dzu i Toruniu. Uczy? si? j?zyka ?aci?skiego, arytmetyki, retotyki, filozofii, teologii i prawa kanonicznego. Wst?pi? do zakonu reformackiego w Wajherowie za Gda?skiem w roku 1776, gdzie odby? nowicjat. Wy?wi?ci? si? w W?oc?awku 1781 roku ad titulum paupertatis. Po sko?czonych studiach zakonnych by? profesorem i kaznodziej?po r?nech zakonu swego konwentach lat 12. Za dyspens?od Stolicy Apostolskiej w roku 1796 otrzyman? sekularyzowany, otrzyma? beneficjum w Brzoziu Polskim, prezentowany przez Najja?niejszego Krla Pruskiego w roku 1797. Po ?mierci s. p. ks. Jakuba Ciecierskiego, proboszcza strzygskiego na to? wakuj?ce beneficium zyska? prezent? dnia 12 miesi?ca lipca r. 1808-go od W-o s. p. Juliusza Cissowskiego.
Przy tym ko?ciele jest drugi ksi?dz, promotor r?a?cowy, maj?cy swj oddzielny fundusz i obowi?zki.
Wikarego ani innych duchownych nie masz.
Fundusz na utrzymanie promotora jest procent od sumy 20000 z? polskich lokowanej na Pruskiej ??ce przy Toruniu, ktry w roku 1766 dnia 23 lutego WW-?ni Pawe? i Micha? Cissowscy lokuj?c przeznaczon? sum? na wspomnianej wsi zapisali klasztorowi X.X. dominikanw, wk?adaj?c obowi?zek, a?eby kap?ana z zgromadzenia tego? klasztoru toru?skiego utrzymywali w Strzygach na promotorii r?a?cowej nieustannie pe?ni?cego swoje obowi?zki.
[195v] Innego beneficjum nie ma.
[196] Klasztory. Oratoria privata.
Klasztorw nie masz. Kaplic prywatnych nie masz.
[196v] Dochody probostwa.
1. Kompetencji nie masz.
2. Grunta orne w Strzygach po zamianie dawnych uczynionej przez poprzednika i kolatora prywatnie, bez potwierdzenia w?adz duchownej i cywilnej s? dotychczas w posesji proboszcza spokojnej. Zdaje si?, i? s? odpowiadaj?ce dawnym co do ilo?ci ich, ktre wynosz? w?k che?mi?skich 1, morgw 20 w ka?de pole, na ktrych wysiew: pszenicy korcy 2, wiertli 2, ?yta korcy 18, j?czmienia 4, owsa 20, grochu 4, gryki 2, prosa , rzepaku .
Grunta w wsi D?ugie do tego? ko?cio?a strzygskiego nale??ce rwnej wcale s? ilo?ci, w gatunku jednak wiele lepsze, na ktrych wysiew podobny? do strzygskiego lecz bez ??ki, puszczone w 3-letni? dzier?aw? na wybudowanie.
3-tio. ??ki w Strzygach rozleg?o?ci morgw 4, z ktrej siana fur czterokonnych 15.
4-to. W?o?cian ?adnych ani komornikw nie masz.
5-to. Grunta na K?o?nie inkorporowane od lat 35 ko?cio?owi strzygskiemu, gdzie niegdy? by? ko?ci? parafialny, w roku 1809 wydarte s? gwa?tem i przemoc? JWJP Gabriela Podoskiego, dziedzica dbr Rusinowo, K?o?no itd., o co lubo proboszcz miejscowy podawa? swoje petita kilkakrotnie do Prze?wietnej Prefektury P?ockiej, zw?aszcza z powodu op?acanych przez niego podatkw do kasy rz?dowej, 197 (ile ?e i ta? wspomniona plebanka k?osi?ska za rz?du pruskiego w og? z strzygsk? klasyfikowana by?a tak co do u?ytku jako i ci??arw posiadaj?cego j? proboszcza), ?adnej jednak pomy?lnej rwnie jako i sprawiedliwej nie odebra? rezolucji. Sk?d posz?o zatem, i? s?aby nie opar? si? mocnej sile, bo nie mg?.
6-to.Propinacji nie masz.
7- mo.M?yna nie masz.
8- vo.Inwentarz gruntowy przy obj?ciu w posesj? beneficjum strzygskiego oddany proboszczowi przez wyznaczonego dziekana W-o J ks. Bonawentur? Swierkockiego takowy jest: koni para 1, wo?w para 1, krw 2, ?winia rodna 1, prosi?t ma?ych p?rocznych 4, g?si sztuk 5, wz bosy 1, p?ug z ?elastwami 1.
[197v] Dziesi?cin ?adnych ani snopowych ani pieni??nych nie masz.
[198] Dochd.
1. Kapita? na wsi P?wiesk z?. polsk. 1500 zapisany na msze ss. przez s.p. ks. Jzefa Franciszka Sumi?skiego, kanonika katedralnego p?ockiego, od ktrego procent 4 od sta dochod?: regularnie i obligu dope?nia si?.
2. Kapita? na wsi P?onne 1000 tynfw zap isany na reperacj t ko?cio?a strzygskiego, od ktrego procent tak trudny do odb.eraira, i? raczei by go si? zrzec potrzeba amz tyle trudno?ci zawsze ponosi?. N aj dogodniej by by?o, gdyby by? na msze gdzie dobra przeniesiony.
Drzewa do opa?u wolnego nigdzie nie masz, chyba za pieni?dze.
[198v] Sumariusz dochodw:
Wysiew
|
korce |
?wiercie |
garce |
|
z? |
gr |
|
18 |
|
|
zyta na intrat? kor.30 |
|
|
|
|
|
|
SUMA |
240 |
|
[198v] Wydatki
|
|
szczeg?
|
og?
| ||
|
z?.
|
gr.
|
z?.
|
gr.
| |
|
a. Podatki
ofiary
podymne
kasa ogniowa
czopowe
fura? za rok etatowy
b. Op?aty
wikariusz
organista
c. Potrzeby ko?cio?a
wino
?wiece
?j do lamp
odpusty
myd?o, praczka |
-
16
-
-
99
-
-
100
60
10
120
20
|
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- |
-
16
-
-
99
-
-
100
60
10
120
20 |
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- |
|
suma
|
310 |
-
|
310 |
- |
[199v] Dochd altarii.
Dochody altarii r?a?cowej dla ks. promotora jest procent funduszem przeznaczony wy?ej od wspomnianej sumy 20000 z?. polsk., ktrego od konwentu pobiera tylko z?. pol. 400, a reszt? konwent.
[202v] Sumariusz dokumentw.
Dokumentw o gruntach pleba?skich ?adnych inszych prcz wizyt generalnych nie masz. Po uczynionej za? zamianie prywatnej mi?dzy W-?nym s. p. Juliuszem Cissowskim, dziedzicem dbr a kolatorem beneficn i W J ks. Jakubem Ciecierskim nawczas proboszczem jest zupe?ny i dok?adny opis ich uk?adu wraz z map? wykazuj?c? ca?? rzecz udzia?an? przez nich, lecz bez wszelkiego wy?szych w?adz potwierdzenia.
Opis niniejszy ko?cio?a parafialnego strzygskiego w czasie wizyty dzieka?skiej na dniu 8 miesi?ca lipca 1817 roku na gr?cie zweryfikowawszy podpisuj? i piecz?? k?ad?. Ks. Szymon Bagi?ski D G Pr ?wiedziebni. m. p. Ks. Franciszek Krzywkowski, pleban strzygski.